فكر كنید :
1 – كدامیك از مواد زیر كانی هستند و كدامیك كانی نیستند؟

تشكیل كانی ها:

نمك باقی مانده در ته ظرف و زنگ روی میخ آهنی دو نوع كانی هستند كه بر اثر تغییراتی كه در آب شور و میخ رخ داده است بوجود آمده اند.

مشاهده كنید :
1 – مقداری آب دریا یا چاه را در ظرفی بریزید، سپس ظروف آب را در محل گرمی قراردهید تا آب آن بخار شود. در ته ظرف چه می بینید؟
2- یك میخ آهنی را به مدت چند روز در یك محل مرطوب قراردهید،‌روی میخ چه می بینید؟
- در ته ظرف مقداری نمك رسوب می كند.
- روی میخ زنگ می زند.

مشاهده كنید :
مقداری نمك خوراكی را روی شعله ی آتش بپاشید،‌رنگ شعله چه تغییری می كند؟

رنگ شعله زرد می شود كه نشانگر وجود سدیم در نمك طعام است.

فكر كنید :
دیده اید كه همواره در ته كتری و سماور لایه های نازكی از آهك بوجود می آید. آیا برای تشكیل این لایه ها باید آب كتری یا سماور بطور كامل تبخیر شوند؟

خیر هر زمان كه املاح موجود در آب به حد اشباع رسید اضافی املاح بصورت رسوب در دیواره كتری ته نشین می شود.

فكر كنید:
چرا باوجود اینكه پلانكتون ها در دریاهای قدیمی به فراوانی وجود داشته اند، در همه ی رسوبات این دریاها نفت وگاز تشكیل نشده است؟

ممكن است رسوب گذاری به آرامی صورت گرفته باشد و پلانكتون ها تجزیه شده و از بین رفته باشند . ممكن است اكسیژن موجب اكسیده شدن آنها شده باشد 

  تحقیق كنید :
1 – بیشتر منابع نفت و گاز ایران در چه مناطقی قرار گرفته اند؟

خلیج فارس ، خوزستان،‌سرخس ،‌نواحی قم  

  2 – سنگ مخزن و سنگ پوشش منابع نفت و گاز ایران را چه سنگ هایی تشكیل می دهند؟

سنگ آهك، سنگ گچ، مارن،‌ ایندریت  

  3 – كشور ما به چه كشورهایی گاز صادر می كند و چگونه؟

بوسیله كشتی به بسیاری از كشورهای صنعتی به وسیله لوله به تركیه 

فكر كنید :
عمل تخریب سنگ ها توسط یخ زدن آب ، بیشتر در چه مناطقی از زمین و چه فصل هایی از سال صورت می گیرد؟

بیشتر در مناطق كوهستانی و در فصل های پائیز و زمستان بیشتر صورت می گیرد.

تفسیر كنید‌:
پس از حفر تونل های راه سازی،‌كف تونل دائماً پر از خرده سنگ می شود. علت آن چیست؟

وقتی كه تونل حفر می شود با كندن سنگ ها فشار از روی بعضی از سنگ ها برداشته می شود و در نتیجه سطح آنها بر اثر انبساط كم كم خرد شده و بداخل تونل می ریزد. برای جلوگیری از ریزش باید دیوارها و سقف تونل را با سنگ های مخصوص و سیمان پوشانید.

فكر كنید :
به نظر شما، تغییرات دما روی سنگ هایی كه از یك كانی درست شده اند بیشتر است یا سنگ هایی كه از چند كانی ساخته شده اند؟ دلیل آن چیست؟

سنگ هایی كه از چند نوع كانی درست شده اند. زیرا میزان انبساط و انقباض همه ی كانی ها یكسان نیست. بعضی میزان انبساط بیشتری دارند و بعضی كمتر كه همین موجب اختلاف حجم قسمت های مختلف سنگ شده و آن را متلاشی می كند.

فكر كنید :
كدامیك از استان های ایران،‌آثار باستانی بیشتری دارد؟

فارس - ‌اصفهان – خوزستان

آیا رابطه ای بین تعداد آثار باستانی با هوازدگی شیمیایی وجود دارد؟

در مناطقی كه هوازدگی شیمیایی بیشتر باشد بناهای قدیمی زودتر از بین رفته در نتیجه آثار باستانی كمتری وجود دارد.

فكر كنید :
مقدار خاك یك منطقه به عواملی چون آب و هوا، نوع سنگ های محل،‌مدت زمان ،‌شیب زمین و تعداد جانداران آن منطقه بستگی دارد. آیا می توانید نقش هر یك از عوامل بالا را در تشكیل خاك توضیح دهید.

آب و هوا‌: نوع آب و هوا در عمل هوازدگی بسیار مؤثر است مثلاً‌ آب و هوای گرم و مرطوب هوازدگی شیمیایی سریعتر از بیابان ها است.
نوع سنگ : مقاومت همه سنگ ها در برابر هوازدگی یكسان نیست. بعضی مقاومت كمتری دارند و زود متلاشی می شوند مثل سنگ آهك كه سرعت تشكیل خاك را زیاد می كنند اما بعضی از سنگ ها بسیار مقاوم هستند و دیرتر متلاشی می شود و سرعت تشكیل خاك در آن حاكم است.
محل : مواد وقتی در قسمت سطحی زمین و در معرض آب و هوا باشند زودتر متلاشی و به خاك تبدیل می شوند.
مدت زمان : هر چه زمان طولانی تر باشد مواد بیشتری دچار هوازدگی شده و خاك بیشتری حاصل می شود.
شیب زمین: هر چه شیب زمین بیشتر باشد مواد بر اثر لغزه زمین حركت و به هم برخورد كرده و به ذرات كوچكتر تبدیل شده و سرعت تشكیل خاك را بیشتر می كنند.

فكر كنید :
1 - كشاورزان قبل از كشت ،‌زمین خود را شخم می زنند ، آیا می دانید ؟ چرا؟

برای اینكه فاصله بین ذرات بیشتر شود تا آب و هوا به آسانی در خاك نفوذ كند و جنب و جوش موجودات ذره بینی زیاد گردد باقی مانده گیاهان و حیوانات زودتر پوسیده می شوند و زمین تقویت می گردد.

2 – برخی از كشاورزان یك گیاه را دو با ر متوالی در یك زمین نمی كارند. آیاعلت آن را می دانید؟

به علت شیوع آفات و امراض و ازدیاد علف های هرز و كم شدن گروهی از مواد غذایی خاك و به هم خوردن تعادل مواد غذایی در خاك رویی و خاك زیرین باید تناوب كشت صورت بگیرد.

فكر كنید :
آیا یك كشاورز باید بداند كه خاك مزرعه اش اسیدی است یا بازی؟‌چرا؟

بله،‌زیرا كه میزان اسیدی یا بازی بودن خاك از حدمعمول بیشتر یا كمتر باشد. گیاه در آن رشد چندانی ندارد. و نیز بعضی از گیاهان در خاك های اسیدی بهتر رشد می كنند و بعضی در خاك های بازی رشد می كنند.